Trước đây, mỗi khi nghe đến hai chữ “truyền giáo”, tôi thường nghĩ đó là một điều gì đó thật cao vời và xa xôi. Tôi cứ nghĩ truyền giáo là phải đi thật xa, có khi phải ra nước ngoài, đến với những người chưa biết Chúa rồi nói cho họ nghe về Chúa, về đạo của mình. Mà nói thật, tôi lại khá ngại khi phải nói với người khác về đức tin của mình. Tôi sợ mình nói không hay, sợ người ta không muốn nghe, và cũng chẳng biết phải bắt đầu từ đâu.

Mùa hè vừa qua, tôi có những chuyến lên đường phục vụ lễ Cha Diệp và phục vụ hè tại giáo xứ. Rồi đầu năm học này, tôi lại được học chuyên đề về thực hành truyền giáo. Ban đầu, tôi cũng chẳng để tâm mấy. Ông cố dạy thì tôi nghe, nghe được bao nhiêu thì nghe, có lúc còn… ngủ nữa, rồi về để đó. Những điều ông cố nói lúc ấy đối với tôi vẫn chỉ là lý thuyết. Ông cố nói về việc loan báo Tin Mừng, về tình yêu dành cho Chúa Giêsu, về việc đến với anh em lương dân, về bác ái truyền giáo, về cầu nguyện cho việc truyền giáo. Ông cố còn dạy chúng tôi bốn bước để đến với anh em lương dân: gặp gỡ, tiếp cận; xây dựng tình thân; chia sẻ ân phúc; rồi mời đến mà xem. Tôi nghe hết, nhưng thú thật là chưa cảm được bao nhiêu.

Có lẽ vì lúc đó tôi chưa thật sự mở lòng. Có lẽ trong tôi chưa có được cái thao thức và nhiệt huyết truyền giáo như ông cố. Hoặc cũng có thể đơn giản là vì tôi chưa từng thật sự trải nghiệm. Học là một chuyện, còn sống và thực hành lại là một chuyện khác.

Và rồi, tôi có cơ hội được lên đường đến với anh em lương dân nơi giáo xứ – giáo điểm Rạch Vọp, nơi ông cố đang phục vụ. Lúc ông cố nói giáo xứ cũng là giáo điểm Rạch Vọp, tôi thật sự không hiểu. Tôi muốn hỏi nhưng lại không dám. Tôi cứ giữ câu hỏi đó trong lòng. Nghĩ cũng lạ, nhiều khi mình không hiểu nhưng lại ngại hỏi. Tôi chợt nhớ đến các môn đệ ngày xưa, có những điều Chúa nói các ông cũng chưa hiểu, nhưng có lẽ các ông cũng chẳng dám hỏi lại. Thôi thì cứ đi rồi biết.

Trên chuyến xe hôm ấy, tôi khá háo hức vì sắp được đến một nơi mới. Nhưng niềm vui chẳng kéo dài được bao lâu vì tôi bị say xe. Đến nơi, người thì mệt rã rời, chẳng còn tâm trạng đâu mà khám phá. Vậy mà vừa bước xuống xe, thứ đầu tiên đập vào mắt tôi lại là… màu xanh. Xanh ở khắp nơi. Tôi nghĩ bụng: “Ủa, ông cố này thích màu xanh lá hả? Sao mà xanh không vậy trời?” Đi đâu tôi cũng thấy những dòng chữ, những hình ảnh, những điều gì đó như muốn nhắc người ta nhớ đến một điều gì đó.

Ông cố phó thì cứ nói chuyện huyên thuyên, cười nói vui vẻ. Tôi và các chị được đón tiếp rất nồng hậu. Không kiểu cách, không khách sáo, không có cảm giác xa lạ. Tôi dù đang rất mệt vì say xe mà tự nhiên thấy lòng ấm lên. Ông cố sở cũng cứ hỏi han, quan tâm, rồi pha trò cho tôi bớt mệt. Tôi cảm nhận được một sự gần gũi rất đặc biệt, giống như sự quan tâm của một người cha, một người ông dành cho con cháu. Phòng nghỉ cũng được chuẩn bị rất chu đáo.

Lúc đó, tôi chưa nghĩ đây là truyền giáo. Nhưng bây giờ nhìn lại, tôi mới thấy có lẽ truyền giáo đôi khi bắt đầu đơn giản như vậy thôi. Không cần phải nói những điều thật lớn lao. Có khi chỉ cần đón một người bằng một nụ cười, hỏi họ có mệt không, cho họ cảm giác mình được quan tâm và được chào đón.

Tôi được tham dự hai Thánh lễ: chiều thứ Bảy và sáng Chúa nhật.

Chiều thứ Bảy, tôi xuống nhà thờ mà người vẫn còn mệt. Thánh lễ lại khá dài nên thú thật là tôi càng mệt hơn. Nhưng rồi tôi bắt đầu để ý đến những điều xung quanh: cách nhà thờ được bố trí, những phần trình chiếu PowerPoint, các em tập hát cộng đồng… Tôi nghĩ bụng: “Ai mà giúp ở đây chắc cực lắm!” Nhưng càng nhìn, tôi càng thấy những việc tưởng như rất nhỏ ấy lại quan trọng đối với một giáo xứ truyền giáo.

Sáng hôm sau, tôi được đi ghe để rước bà con lương dân đến dự Thánh lễ.

Trước đó, khi ông cố dạy rằng có Thánh lễ dành cho anh em lương dân, trong đầu tôi lại xuất hiện một câu hỏi rất thật: “Ủa, Thánh lễ cho lương dân thì lúc truyền phép, rước lễ sao ta? Họ biết gì đâu?” Giờ nghĩ lại, tôi thấy lúc đó mình cũng ngây ngô thật. Tôi đang nhìn người khác bằng cái nhìn của một người đã quen với đời sống đạo, mà quên mất rằng ai cũng có một hành trình riêng để tìm kiếm Chúa.

Trên chuyến ghe, ban đầu chỉ có năm chị em chúng tôi. Tôi nói chuyện với chú đi cùng để đón bà con. Qua câu chuyện, tôi mới biết chú cũng là người lương, chỉ mới theo đạo khoảng bốn năm.

Tôi hỏi chú: “Sao chú vô đạo vậy? Vô rồi chú thấy thế nào?” Chú kể chú mến các ông cố, các sơ, rồi dần dần đến nhà thờ. Nhưng chú cũng kể rằng có người đạo nói chú vào nhà thờ chỉ để kiếm ăn.

Nghe đến đó, tôi hơi chạnh lòng. Tôi tự hỏi: Có khi nào một người mang danh là người có đạo nhưng lại chưa chắc sống đạo bằng một người lương dân? Có khi nào chính cách sống của mình lại làm người khác xa Chúa hơn không?

Lúc ấy, tôi thấy cơn gió buổi sáng sao mà lạnh. Không biết là lạnh vì gió sông hay lạnh vì câu chuyện của chú.

Nhưng rồi ghe đi thêm một đoạn. Tôi bắt đầu nhìn thấy những cánh tay vẫy chào. Chúng tôi đi qua từng điểm để đón bà con. Trong chiếc áo trắng tinh, tôi nhìn thấy những dáng người nhỏ con, khòm lưng, có người chống gậy, chậm chậm bước xuống ghe. Tôi thấy các em nhỏ cũng đi theo. Có người cầm trái cây, có người mang những cọng bạc hà, những bọc rau càng cua.

Tôi hỏi: “Ủa bà, cô đem theo chi vậy? Lên nhà thờ bán hả?”

Họ cười: “Dạ không, con đem lên cho ông cố.”

Tôi nghe mà thấy lòng mình lặng đi. Chỉ là vài trái cây, vài bó rau, những thứ rất bình thường trong vườn nhà. Nhưng tôi thấy trong đó có cả một tấm lòng.

Càng đi, những băng ghế trên ghe càng khít lại. Người đông hơn, chật hơn, nhưng chẳng ai khó chịu. Ngược lại, tiếng cười, tiếng hỏi thăm cứ rôm rả cả một khúc sông. Lúc ấy, tôi thấy ấm áp lạ. Không chỉ ấm bên ngoài mà còn ấm cả trong lòng.

Tôi không còn để ý ai là người Công giáo, ai là sơ, ai là lương dân nữa. Dường như ở đó chỉ còn những con người đang dành cho nhau một chút tình người, và trong tình người ấy, tôi lại thấy có tình Chúa.

Ghe cập bến cũng là lúc nhộn nhịp nhất. Tôi nhìn bà con mà bất giác nhớ đến những giáo xứ nơi quê nhà, những nơi tôi từng phục vụ. Có khi người ta đi lễ xong rồi về. Gặp nhau thì cười một cái, chào nhau một tiếng rồi ai về nhà nấy.

Còn ở đây thì khác. Họ hỏi thăm nhau. Họ cười với nhau. Họ chờ nhau.

Rồi Thánh lễ bắt đầu. Mọi người vào nhà thờ đúng giờ, ngồi nghiêm trang. Không tiếng nói chuyện, không tiếng điện thoại, không ai ngồi bên ngoài. Dù Thánh lễ rất dài, mọi người vẫn chăm chú nghe ông cố giảng. Khi ông cố hỏi, họ mạnh dạn trả lời.

Tôi nhìn họ rồi lại nhìn về mình. Nếu ông cố hỏi tôi, liệu tôi có đủ tự tin trả lời không? Liệu tôi có nhớ hết những gì ông cố vừa giảng không?

Lúc ấy, tôi mới thật sự thấm câu ông cố dạy: “Ăn học, nuôi họ ăn, dạy cho họ học.”

Để có được một cộng đoàn như hôm nay, chắc chắn không phải chuyện ngày một ngày hai. Đó là cả một hành trình dài. Là công sức của ông cố sở, ông cố phó, quý sơ và những người cộng tác. Nhưng trên hết vẫn là ơn Chúa.

Tôi bắt đầu hiểu hơn bốn bước truyền giáo ông cố dạy: gặp gỡ, tiếp cận; xây dựng tình thân; chia sẻ ân phúc; mời đến mà xem.

Bây giờ nhìn lại, tôi thấy bà con nơi đây đã thật sự trải qua những điều ấy. Họ gặp gỡ ông cố, quý sơ và những người cộng tác. Họ được xây dựng tình thân. Họ được yêu thương, tôn trọng và đón nhận. Rồi họ đến. Họ ở lại. Và họ trở thành một cộng đoàn.

Tôi nhớ lời Chúa Giêsu: “Hãy đến mà xem.” (Ga 1,39).

Có lẽ truyền giáo là như vậy. Không ép buộc. Không cần phải nói thật nhiều. Chỉ cần sống một tình yêu đủ thật để người khác muốn đến mà xem, rồi muốn ở lại.

Tôi đi Rạch Vọp với suy nghĩ mình sẽ học cách truyền giáo cho người khác. Nhưng cuối cùng, chính những người tôi đến phục vụ lại truyền giáo cho tôi.

Tôi đến để trao ban nhưng lại nhận được rất nhiều. Tôi đến để phục vụ nhưng lại được phục vụ. Tôi đến với một chút thờ ơ với những bài học trên lớp nhưng trở về với một cái nhìn hoàn toàn khác.

Và có một điều tôi không thể quên. Trên mái nhà, tôi nhìn thấy một câu:

“Dấn thân không trông tìm ân thưởng,

yêu thương chẳng quản ngại nhọc nhằn.”

Lúc ấy, tôi cũng chẳng nghĩ gì nhiều. Ông cố còn bảo tôi phải học thuộc câu đó thì mới được về. Tôi cứ học thuộc vì ông cố bảo vậy thôi.

Nhưng bây giờ, sau chuyến đi này, tôi mới thấy câu đó nhắc mình rất nhiều. Nhìn ông cố và những người đang âm thầm phục vụ nơi Rạch Vọp, tôi hiểu hơn thế nào là dấn thân. Có những việc chẳng ai nhìn thấy. Có những ngày rất mệt. Có những hy sinh không ai biết. Nhưng vẫn làm, vẫn đi, vẫn ở lại, vẫn yêu thương.

Dấn thân không trông tìm ân thưởng.

Yêu thương chẳng quản ngại nhọc nhằn.

Có lẽ nếu không có tình yêu thì chẳng ai có thể kiên trì được như vậy. Tôi cũng hiểu hơn rằng làm việc gì cũng phải biết xin Chúa giúp sức. Không phải tự sức mình. Người truyền giáo cần biết ở lại trong Chúa để múc lấy sức sống từ nơi Chúa.

Tôi nhớ đến các môn đệ sau khi trở về từ hành trình loan báo Tin Mừng. Các ông vui mừng kể cho Chúa nghe những gì mình đã làm, nhưng Chúa lại bảo: “Anh em hãy lánh riêng ra một nơi thanh vắng mà nghỉ ngơi đôi chút.” (Mc 6,31).

Lên đường rồi cũng phải biết trở về. Phục vụ rồi phải biết nghỉ lại bên Chúa. Trao ban rồi phải biết múc lấy sức sống từ nơi Chúa. Để rồi lại tiếp tục lên đường.

Tôi cảm ơn Chúa vì đã cho tôi có chuyến đi này. Cảm ơn Chúa vì những bài học mà trước đây tôi từng nghe nhưng chưa hiểu, nay lại được chính cuộc sống giúp tôi hiểu hơn. Cảm ơn Chúa vì đã cho tôi một cách nhìn mới về truyền giáo, những phương thức cụ thể hơn và những trải nghiệm thật đẹp để trở thành hành trang cho tôi trên bước đường dâng hiến.

Cảm ơn những người đi trước, những người đã âm thầm gieo hạt, đã kiên trì ở lại, đã yêu thương mà chẳng quản ngại nhọc nhằn.

Có lẽ tôi vẫn chưa thể nói mình đã có một nhiệt huyết truyền giáo thật lớn. Nhưng ít nhất, trong tôi đã bắt đầu có một điều gì đó. Một chút thao thức. Một chút khát khao. Một lời mời gọi.

Nếu một ngày Chúa sai tôi lên đường, tôi có dám bước đi không?

Tôi chưa có câu trả lời thật trọn vẹn. Nhưng tôi muốn bắt đầu.

Bắt đầu từ chính nơi tôi đang sống. Bắt đầu bằng một nụ cười, một lời hỏi thăm, một sự quan tâm. Bắt đầu bằng việc để người khác nhận ra Chúa không chỉ qua những điều tôi nói, mà qua cách tôi sống và cách tôi yêu thương.

Và có lẽ, từ nay mỗi khi nhớ đến câu ông cố bắt tôi học thuộc trên mái nhà hôm ấy, tôi sẽ không còn nghĩ đó chỉ là một câu phải thuộc để được về. Tôi muốn giữ nó như một lời nhắc nhở cho chính mình:

Dấn thân không trông tìm ân thưởng,

yêu thương chẳng quản ngại nhọc nhằn.

Rạch Vọp đối với tôi không chỉ là một chuyến đi. Đó là chuyến đi để tôi hiểu rằng truyền giáo không phải là điều gì quá xa xôi. Truyền giáo bắt đầu từ tình yêu. Bắt đầu từ sự hiện diện. Bắt đầu từ một tấm lòng biết đón nhận và trao ban.

Và có lẽ, hành trình truyền giáo của tôi cũng chỉ mới bắt đầu từ chuyến đi ấy — chuyến đi mà tôi tưởng mình đến để truyền giáo cho người khác, nhưng cuối cùng lại nhận ra rằng chính tôi mới là người được truyền giáo.

Nữ tu: Marie Isabelle Nguyễn Thanh Nhàn