Sự sống còn của một cộng đoàn chủ yếu phụ thuộc và hai yếu tố sau: Thứ nhất, phụ thuộc vào mỗi cá nhân trong cộng đoàn có cùng mục đích hay không? Thứ hai, phụ thuộc vào mức độ sâu xa mà họ chia sẻ mục đích ấy. Đây chính là chất liệu tạo nên sự liên kết của cộng đoàn, kết dính họ lại với nhau. Theo lẽ tự nhiên, con người tìm đến những tập thể có cùng mục đích. Khi những mục đích được chia sẻ cách sâu xa, thì con người sẽ vẫn còn liên kết với nhau; ngược lại sẽ tan rã.

Sự băng hoại của các cộng đoàn hiện tại:

Hiện nay thế giới đang chứng kiến sự tan rã của nhiều tập thể, nhiều cộng đoàn mà vốn được xem là liên kết với nhau chặt chẽ. Ví dụ hôn nhân gia đình ta vỡ, các đảng phái chính trị chia rẽ; và thậm chí trong Giáo Hội vốn nỗ lực xây dựng sự hiệp nhất thì, có những Giáo Hội địa phương đang đòi hỏi quyền tự trị nhiều hơn.

Khuynh hướng cá nhân của con người thời đại này, đã thúc họ tìm kiếm sự thỏa mãn cho những mục đích riêng tư của mình. Họ sẽ không bằng lòng ở lại trong một tập thể khi sự thỏa mãn ấy xem ra không còn khả năng đạt được. Trong quá khứ, con người thường ở lại trong tập thể, ngay khi sự thỏa mãn cho những mục đích cá nhân không hề tìm thấy; và cả khi có những lựa chọn khác đang có sẵn, đang hấp dẫn họ. Bởi trong quá khứ, sức ép của xã hội, biện pháp chế tài của tôn giáo, hoặc thiếu sự chọn lựa đã giữ con người ở lại với nhau cách hữu hiệu hơn ngày nay.

Nhu cầu của con người là cộng đoàn:

Trong tất cả các vấn đề, thì việc đụng chạm đến nhu cầu sâu xa nhất của con người, được xem là vấn đề thiết thực nhất. Nhu cầu sâu xa của một con người là để yêu thương và được yêu thương, để hiểu biết và được hiểu biết. Do đó khi có một thành viên muốn rời khỏi cộng đoàn (tập thể), là khi cộng đoàn ấy không thể đáp ứng nhu cầu này. Trong một số trường hợp, người ấy không thể ra đi vì sợ hãi. Vì không có khả năng để thích nghi với những hoàn cảnh mới, hay có lỗi lầm nào đó; nhưng trong thâm tâm họ rất muốn rời khỏi cộng đoàn. Người ấy bị một mãnh lực lôi kéo đến những nơi mà họ cảm thấy có thể được yêu thương, có thể được hiểu biết và thông cảm.

Tình yêu trong cộng đoàn:

Con người là hình ảnh của vị Thiên Chúa là Tình Yêu. Vì lẽ đó, tình yêu chính là nhu cầu cao quý mà Thiên Chúa đã đặt để trong mỗi người. Trong chính nhu cầu này, Thiên Chúa xây dựng dân của Người thành một cộng đoàn. Vì vậy, một cộng đoàn Ki-tô hữu đích thực không phụ thuộc vào một dự án chung, hay vào sự gần gũi về thể lý của các thành viên; nhưng là, được xây dựng và nuôi dưỡng bằng chính tình yêu của Thiên Chúa trong trái tim mỗi người. Giới luật Chúa Giê-su đưa ra cho thấy tầm quan trọng của tình yêu trong cộng đoàn: “ Thầy ban cho các con một điều răn mới; là các con hãy yêu thương nhau, như Thầy đã yêu thương các con, vậy các con hãy yêu thương nhau.” (Ga 13, 34).

Tuy nhiên chúng ta nên nhớ rằng, chính tình yêu của Đức Ki-tô trong và qua chúng ta, để giúp chúng ta có khả năng yêu thương với tinh thần siêu nhiên: “Tình yêu của Thiên  Chúa đã đổ tràn tâm hồn chúng ta nhờ Thánh Thần đã ban cho chúng ta.”(Rm 5, 5). Thánh Phao-lô còn nhấn mạnh hơn, khi nói: “Nguyện xin Thiên Chúa làm cho tình thương của anh em đối với nhau và đối với mọi người ngày càng thêm đậm đà thắm thiết, cũng như tình thương của chúng tôi đối với anh em vậy.” (1Tx 3, 12).

Trong tình yêu của Chúa Giê-su, chúng ta học cung cách khiêm tốn nhằm phục vụ nhau: “Nếu thầy là thầy và là Chúa mà còn rửa chân cho các con, các con cũng phải rửa chân cho nhau.”(Ga 13, 14-15). Điều này mời gọi mỗi người tiếp nối việc rửa chân trong cộng đoàn mình đang sống bằng sự quan tâm đầy lòng mến.

Sự quan tâm chân thực:

Thiên Chúa không bằng lòng với chúng ta khi hành xử với nhau bằng một tình yêu hình thức hay xã giao. Người chờ đợi chúng ta có thái độ quan tâm trong chính trái tim chân thành của mỗi người. Thánh Phê-rô nhắc nhở, tình yêu này chỉ được trọn vẹn khi mỗi người vâng phục chân lý Lời Chúa: “Nhờ vâng phục sự thật, anh em đã được thanh luyện tâm hồn để thực thi tình huynh đệ chân thành. Anh em hãy tha thiết yêu mến nhau với tất cả tâm hồn. Vì anh em được tái sinh, không phải do hạt giống mục nát, mà do hạt giống bất diệt, nhờ Lời Thiên Chúa hằng sống và tồn tại mãi mãi.”(1Pr 1,22-23). Thánh Phao-lô đã diễn tả bản chất sâu xa của tình yêu này: “Lòng bác ái của anh em không được giả hình. Hãy chân thành yêu thích điều lành và chê ghét điều dữ, anh em hãy yêu mến nhau trọn tâm hồn.... tôn trọng sâu xa đối với nhau.”(Rm 12, 9-10)

Bản chất của cộng đoàn không chỉ là : lời tuyên xưng cùng một đức tin, cùng sống chung dưới một mái nhà, cùng làm chung công việc, cùng cầu nguyện chung, ăn chung...tình yêu không phát xuất từ việc thực hành những nhân đức khác của cộng đoàn; nhưng hơn thế nữa, tất cả đều phải xuất từ tình yêu chân thành. Để rõ điều này hơn, chúng ta hãy đọc qua ‘ bài ca đức ái’ (x 1Cr 12, 31-13, 1-8a.13). Và một tình yêu viên mãn như Chúa Giê-su đã nói: “Con đã yêu chúng như Cha đã yêu con.”(Ga 17,23)

Vài gợi ý:

1/ Bạn nghĩ thế nào về hôm nay, có những anh chị em đang tìm cách rời khỏi cộng đoàn ?

2/ Bạn cảm thấy thế nào về những người đang kinh nghiệm sự cô độc trong cộng đoàn đời tu ?

3/ Bạn có cảm thấy không muốn gặp gỡ cộng đoàn trong một vài lần nào đó, và bằng cách nào ?

Lm Paul.