Chiều thứ năm Tuần Thánh vừa rồi, tôi tham dự Thánh lễ tại cộng đoàn quý soeurs Chúa Quan Phòng. Cũng hơi lâu rồi tôi chưa sang dâng lễ cho cộng đoàn các chị em hàng xóm cận kề với cộng đoàn chúng tôi. Chính vì không thường xuyên, nên mỗi lần sang là mỗi lần tôi có cảm giác thấy cái gì cũng mới cả. Vì cảm thấy mới nên tôi hay quan sát, ngắm nhìn, ghi nhận để biết đâu sẽ mang lại nhiều điều mới bổ ích cho bản thân. Chiều hôm ấy khi đến gần cuối nhà nguyện, tôi gặp và chào một ngoại đang đi vào nhà nguyện. Ngoại dừng lại và hỏi tôi: ‘Lâu nay không thấy cha sang dâng lễ, cứ tưởng cha đã đổi đi nơi khác rồi. Chúng con thích cha dâng lễ và nghe giảng lắm !’. Tôi thầm nghĩ có lẽ vì mình cũng thuộc lớp già đau yếu, nên có sự tương đồng nào đó với các ngoại. Tôi đáp: ‘Dạo này con hay đau lắm, nhiều lúc không dâng lễ chung với anh em được.’. Và tôi hỏi ngoại: ‘ Con có viết ít bài suy nghĩ về các ngoại, ngoại có được đọc hay nghe chưa ?’. Ngoại trả lời: ‘Được nghe rồi.’. Sau đó tôi chào ngoại và đi đến phòng thánh để chuẩn bị cho Thánh lễ.
Trước giờ lễ chỉ vài ba phút, cha Linh giám ngỏ ý với tôi: Anh chủ tế nhé, cha khách giảng lễ, tôi rửa chân và kiệu Thánh Thể. Tôi cảm thấy bối rối, sao đến giờ này mới cho biết ? Cũng may vai trò chủ tế chỉ nói vài lời dẫn đầu lễ mà thôi. Hơn nữa Phụng vụ thứ năm Tuần Thánh tràn ngập chủ đề tình yêu, nên cũng dễ nói đôi lời và cũng không có nhiều nghi thức như đêm Vọng Phục Sinh. Cũng nhờ chủ đề tình yêu mà trong Thánh lễ tôi hướng nhìn chăm chú hơn về các ngoại đang ngồi trên xe lăn, đối diện bàn thờ. Hình ảnh các ngoại ngồi xe lăn khá quen thuộc trong mắt tôi, mỗi khi sang dâng lễ cho cộng đoàn đều thấy. Nhưng hình ảnh các ngoại và xe lăn hôm nay lại có gì đó khan khác trong tâm trí tôi. Phải chăng bầu khí tình yêu của Phụng vụ đã tác động trên cái nhìn và suy nghĩ của tôi. Cũng tối hôm đó tôi sang dự Chầu Thánh Thể (vì cộng đoàn tôi không cử hành Tam Nhật Thánh), tôi lại thấy có vài ngoại ngồi xe lăn cũng dự giờ Chầu. Một hình ảnh rất đẹp đầy yêu thương chợt nỗi lên trong tâm trí tôi. Và tối hôm ấy hình ảnh các ngoại với chiếc xe lăn cứ lẩn quẩn trong tâm trí tôi. Và phải chăng người già và xe lăn có mối lương duyên, như:
Xe lăn cùng với tuổi già.
Như duyên tiền định kết liền cùng nhau.
Thôi thì chia sớt khổ đau,
Ta cùng đi nốt chút đời tương lai !
Đây không phải là sự cám cảnh rồi cất lời thở than cho thân phận con người. Nhưng tôi muốn nhìn nhận một thực tế; mà, con người bình thường theo lẽ tự nhiên phải bước vào và đón nhận nó. Ngồi trên xe lăn, giờ đây nếu như ngoại nào còn tỉnh trí, có lẽ cũng hồi tưởng về một ký ức xa xưa ghi dấu trong dĩ vãng đời mình. Một cái thời mà bây giờ các ngoại nhìn vào thế hệ con cháu đang chăm sóc cho mình, các ngoại sẽ nói với họ khởi đầu thường là hai chữ : “ngày xưa”. Đúng, vào cái thuở ‘ngày xưa’ ấy khi các ngoại còn trẻ trung, tràn đầy sức lực và năng lượng phục vụ. Các ngoại sẽ kể và sẽ kể mãi câu chuyện về ‘ngày xưa’, dường như không có hồi kết. Câu chuyện cứ được lập đi lập lại nhiều lần, mà các ngoại cứ ngỡ rằng mới kể cho các cháu nghe lần đầu. Câu chuyện chỉ kết thúc một khi các ngoại không còn có thể để chia sẻ về câu chuyện ‘ngày xưa’ của các ngoại được nữa. Quả đúng là, tuổi trẻ sống cho tương lai, người già sống về quá khứ.
Tôi không rõ các Dì trẻ khi chăm sóc cho các ngoại, các Dì có cảm nhận thế nào, thái độ phục vụ ra sao ? Tôi nghĩ các Dì sẽ không ít bực dọc khi được phân công để phục vụ các ngoại đâu. Vì chăm sóc người già là một việc làm không hề dễ dàng và thoải mái. Có một quãng cách thế hệ quá xa, nên sự hiểu và thông cảm với nhau là rất khó. Người trẻ thường nhanh nhẹn, làm gì cũng muốn mau chóng thấy kết quả. Trong khi đó các ngoại lại chậm chạm, lắm lúc có những đòi hỏi quá quắt mà người trẻ không thể chịu nổi. Chắc chắn sẽ còn nhiều điều xảy ra khi phải chăm sóc các ngoại. Hôm đó tôi cho các ngoại rước lễ, có hai ngoại ngồi nghiêng đầu mắt nhắm, tôi đụng vào và gọi nhưng vẫn không mở miệng để nhận Mình Thánh. Hai ngoại quá mệt hay ở trong tình trạng không còn ý thức là mình đang dự lễ? Tôi không rõ, có lẽ các Dì trẻ giúp sẽ rõ về các ngoại hơn. Tôi đưa ra hình ảnh cụ thể này là để muốn nói, có một điều chắc chắn sẽ đến với các Dì trẻ; là rồi sẽ có một ngày các Dì cũng sẽ bước vào nơi ngôi nhà tĩnh dương hưu trí và ngồi vào chiếc xe lăn, như các ngoại đang ngồi và nhờ vào sự chăm sóc của quý Dì trẻ trong hiện tại. Suy nghĩ này sẽ là một lời cảnh tỉnh cho các Dì trẻ đang làm công việc khó khăn là phục vụ các ngoại. Hãy phục vụ trong khiêm tốn, nhẫn nại và yêu thương.
Bây giờ các ngoại sẽ dành phần lớn thời gian còn lại của đời mình gắng liền với chiếc giường bệnh hay xe lăn. Ngồi trên chiếc xe lăn, ngoại nhìn qua cửa sổ để hướng về chân trời rộng mở hy vọng của tương lai; hay ngoại quay về với quá khứ với nỗi đau khắc khoải của một thời vàng son đã qua đi ? Dẫu có chị em cùng ngồi xe lăn với mình, dẫu có các con cháu chăm sóc...;nhưng có lẽ, trong tâm hồn ngoại vẫn có chút cô đơn đang gậm nhấm. Ngoại tâm sự với ai về nỗi niềm thầm kín của tuổi già bây giờ ? Chắc chắn các ngoại sẽ nói chuyện với Chúa và tín thác vào Ngài. Có lẽ còn mỗi chiếc xe lăn vô tri đang gắn liền với cuộc đời ngoại trong tuổi già, lúc riêng tư nếu như nó hiểu. Xe lăn vô tri, nhưng nó lại là người bạn thân thiết gần gũi ngoại nhất trong lúc này.
‘Tôi’ là chiếc xe lăn mà ngoại đang ngồi trong lòng tôi. Mỗi ngày tôi nghe rất nhiều lời tâm sự của ngoại. Có lẽ tôi đã nghe các ngoại tâm sự nhiều hơn các Dì trẻ. Bởi tôi không chỉ nghe bằng âm thanh mà còn nghe được tiếng lòng thầm kín của các ngoại. Tôi cảm nhận được nỗi buồn và cô đơn của các ngoại khi chỉ ngồi một mình bên cạnh tôi. Tôi cảm nhận được sức nặng của thời gian đang dần đè trên đôi chân ngoại. Tôi biết đôi chân của ngoại bây giờ không còn đủ sức để mang lấy tấm thân cằn cỗi ốm yếu của ngoại được nữa. Nó cũng đã quá yếu theo thời gian dài đồng hành cùng ngoại bôn ba đây đó để phục vụ. Đôi chân bây giờ cần được nghỉ ngơi, và lúc này tôi sẽ là đôi chân cho ngoại trong những ngày còn lại trên cõi trần. Tôi biết rồi một ngày nào đó, tôi cũng sẽ già nua và không còn phục vụ được nữa. Tôi không biết ngày ấy mình sẽ ra sao khi trở thành đống sắt vụn ? Nhưng thôi, đó là chuyện của ngày mai, kết cục ra sao không ảnh hưởng đến hiện tại. Vì tôi biết hiện tại tôi còn hữu dụng đối với ngoại, thế là đủ để tôi vui vẻ sống đời phục vụ của mình cách trung tín nhất.
Có thể nói cuộc đời làm xe lăn của tôi là luôn gắn liền với thân phận của những con người; mà cuộc đời họ ở trong tình trạng, theo cái nhìn tự nhiên là bi đát vì tàn tật hay già nua bất lực. Trong sự gắn kết này giúp tôi có cái nhìn cảm thông cho thân phận khổ đau của kiếp người. Bằng tất cả khả năng tiện ích của mình, tôi ra sức cống hiến phục vụ như là sự chia sẻ nỗi đau khổ này cho những ai tật nguyền - già yếu. Tôi phục vụ cách nhưng không, bất chấp sự hư hỏng bong lóc đang hình thành trên thân mình tôi theo năm tháng phục vụ. Nỗi đau trên thân xác các ngoại đã truyền xuống trên mình tôi. Nỗi đau đó đã tạo trong tôi như chính nỗi đau của mình, và thôi thúc tôi hình thành nên một tình yêu phục vụ khi tôi còn có thể được phục vụ.
Chiều hôm thứ năm vừa rồi, ‘tôi’ chứng kiến các ngoại đưa chân cho cha Linh giám rửa. Các ngoại xúc động vì mình được cha Linh giám rửa chân. Một hành vi tự hạ của Chúa Giê-su được tái hiện, làm sao các ngoại không cảm thấy hạnh phúc như đang được Chúa Giê-su rửa chân. Một niềm vui và hạnh phúc tuy nhỏ đang trỗi lên trong tâm hồn các ngoại, làm cho tôi cũng thấy như mình đang hạnh phúc. Mà thật vậy, vì lâu nay tôi xác tín cho công việc phục vụ của mình là do tình yêu thôi thúc. Nay chứng kiến việc các ngoại được rửa chân, càng làm cho xác tín của tôi thêm vững mạnh. Được phục vụ trong khiêm tốn thầm lặng vì yêu thương, đó chính là hạnh phúc và là ơn gọi chính yếu của đời tôi, một chiếc xe lăn.
Các ngoại và xe lăn là đôi bạn như hình với bóng gắn liền nhau. Ngoại chất chứa trong thân mình sức nặng của tuổi già; xe lăn nâng đỡ và chia sẻ trong cảm thông yêu thương. Chúc các ngoại từ nay sẽ đón nhận một người bạn tuy vô tri, nhưng lại là người bạn luôn cảm thông và nâng đỡ các ngoại mỗi khi cần. Người bạn tên “xe lăn”.
Cha Đaminh Ngô Đức Thiện, OFM
( Viết tặng quý Ngoại)
